Wat is waarde bij een verdeling van een agrarische onderneming?

Wat is waarde bij een verdeling van een agrarische onderneming?

Inleiding

Er zijn verschillende situaties denkbaar waarbij de vraag wordt gesteld: ‘Wat is de waarde van de onderneming?’

Bij beëindiging van het huwelijk moet de vermogenspositie van de beide echtgenoten worden vastgesteld. Voor agrariërs kan beëindiging van het huwelijk gevolgen hebben voor de continuïteit van de onderneming. De wet geeft geen richtlijnen voor de waardebepaling van vermogensbestanddelen. Voor de bepaling van de waarde van een onderneming is geen algemeen geldende maatstaf te geven. Deze is afhankelijk van alle omstandigheden van het geval. De maatstaf waarna in het gegeven geval de waardering plaatsvindt berust op de keuze en waardering van de feitenrechter. Bij het tot stand brengen van een verdeling vormen redelijkheid en billijkheid het uitgangspunt. Daarbij dient in beginsel bij de waardering uit te worden gegaan van de vrije waarde in het economisch verkeer. Dat is de waarde die de bezittingen kunnen opbrengen als de verkoper vrij is in de keuze van de koper en het bezit aanbiedt zonder last van huur, pacht of hypotheek.

Feiten en omstandigheden kunnen in een specifiek geval met zich meebrengen dat van voormelde waarderingsgrondslag wordt afgeweken. Er dient rekening gehouden te worden met de persoonlijke belangen van partijen en met het algemeen belang zo is in rechtspraak bepaald.

Voor de waardering van een onderneming kunnen verschillende waarderingsmethoden worden gehanteerd.

Boekwaarde

Boekwaarde of balanswaarde is de waarde die vermeld is op de balans. De fiscus schrijft voor dat de waarde op de balans gebaseerd moet zijn op een historische kostprijs: globaal gesteld wat er indertijd is betaald. Afschrijvingen zijn van invloed op de boekwaarde. (Her-)investeringen ook.

Rentabiliteitswaarde

Dit is de waarde die kan worden berekend op basis van het rendement dat een bezit biedt. Het gaat hierbij dus niet om de marktwaarde maar om een berekende waarde. Het begrip agrarische waarde is in feite een rendementswaarde. Welke prijs is er voor de voortzetter maximaal haalbaar om nog een lonende exploitatie te kunnen verwachten.

Discounted cashflow (DCF) methode

De waardering vindt plaats op basis van de balans, resultatenrekening en het kasstroomoverzicht. Dit laatste is een overzicht van geldmiddelen die in een kalenderperiode beschikbaar zijn gekomen en van het gebruik dat van deze middelen is gemaakt.

Liquiditeitswaarde

Dit is de waarde dat het bedrijf opbrengt als deze gedwongen moet worden verkocht.

Algemene en persoonlijke belangen

De keuze welke van de waarderingsmethoden wordt gehanteerd berust zoals gesteld bij de rechter en wordt gebaseerd op hetgeen partijen daarover bij de rechter bepleiten en argumenteren. Van groot belang is dus om voor het voetlicht te brengen welke waarderingsmethode in een specifiek geval moet worden gehanteerd. Feiten en omstandigheden kunnen met zich mee brengen dat van de vrije verkoopwaarde in het economische verkeer wordt afgeweken. Rechtspraak heeft bepaald dat rekening dient te worden gehouden met persoonlijke belangen van partijen en met het algemene belang. Onder het algemene belang dient te worden verstaan dat de continuïteit van een levensvatbaar bedrijf niet in gevaar komt ten gevolge van de verdeling. Onder persoonlijke belangen kunnen worden verstaan: familiemotieven waarbij een opvolger zich heeft aangediend, de duur waarin partijen in een onderneming hebben samengewerkt en de levensvatbaarheid van een bedrijf.

Taxatie

Sommige genoemde waardebegrippen kunnen worden berekend. Een nauwkeurige schatting zal leiden tot het inschakelen van een taxateur. Het is dan belangrijk dat de taxateur weet welk waardebegrip gehanteerd moet worden.

Tip

Laat u bij de beëindiging van uw huwelijk bijstaan door een deskundige advocaat/mediator die grondige kennis heeft van het (agrarisch)ondernemingsrecht.

mr ir Wilma de Jongh, A&S Advocaten te Wageningen, T.: 0317 – 425 300, E.: wdjongh@aens.nl

Wilma de Jongh

Auteur: Wilma de Jongh

E-mail: wdejongh@aens.nl

Praktijkgebieden
Personen- en familierecht, ondernemingsrecht. Met name (agrarische) personenvennootschappen. Geregistreerd mfn mediator voor de rechtbank, het gerechtshof te Arnhem.

Loopbaan

Wilma de Jongh studeerde aan de Landbouw Universiteit Wageningen (tegenwoordig Wageningen University). Na haar studie werkte zij tot 2004 als bedrijfsadviseur bij CBTB en later GLTO. Naast deze werkzaamheden volgde zij de studie Nederlands Recht aan de Universiteit Utrecht. Ook volgde zij een opleiding tot mediator bij het Centrum voor Conflicthantering (CvC). Sinds 2002 was Wilma als mediator betrokken bij ruim 150 mediations. Dat gebeurde zowel op eigen initiatief van partijen als op verwijzing. Sinds 2005 is Wilma als mediator en advocaat werkzaam bij A&S Advocaten.

Via A&S Advocaten bied ik juridische dienstverlening aan op het gebied van het Personen- en familierecht. Cliënten zijn meestal ondernemers, met een accent op agrarische ondernemers. Afhankelijk van de keuze van de cliënt treed ik op als advocaat of als mediator. Als advocaat sta ik met beide benen op de grond zonder te bakkeleien over peanuts. Als mediator begeleid ik cliënten in het conflict dat hen verdeeld houdt. In dat geval houden cliënten zelf de regie en hun verantwoordelijkheid voor hun problemen waarbij ik als mediator hen ondersteun in het vinden van oplossingen.

In juni 2015 rond ik de 3-jarige opleiding “Professionele Communicatie” bij Phoenix Utrecht af! Deze opleiding biedt mij een uitstekende verdieping als professional om het mens-zijn en professioneel handelen verder met elkaar te verbinden.

Persoonlijk
Ik ben geboren en getogen op een boerderij in de Betuwe waar mijn passie voor de natuur is ontstaan. Verder houd ik van hardlopen, fietsen, koken, fitness, korte stedenreisjes en moderne kunst.

Nevenactiviteiten
Gastdocent Universiteit Utrecht, faculteit Rechtsgeleerdheid, bachelorvak mediation. Periode 2004 en 2005

Publicaties

  • “Mediation en ouderschapsplan”, tijdschrift Familie- en Jeugdrecht, april 2005 te samen geschreven met prof. Dr. K. de Hoog, bijzonder hoogleraar gezinssociologie en gezinsbeleid, Wageningen Universiteit.
  • “Tussen partners”, gezamenlijke juridische keuzen tijdens scheiding gebaseerd op gezinsenquête te NIBUD voor de Nederlandse Gezinsraad (NGR), Den Haag