Kan de door fipronil gedupeerde pluimveehouder zijn schade verhalen op de toezichthouder?

Pluimveehouders die hun stallen lieten schoonspuiten met het verboden middel fipronil hebben weinig kansrijke mogelijkheden om hun schade direct te verhalen. Het bedrijf Chickfriend die het middel gebruikte biedt vermoedelijk geen verhaal, de verzekeraars dekken de schade niet en het noodfonds voor de pluimveesector keert zonder aanpassing van de voorwaarden niet uit. Maar gaat de toezichthouder in Nederland (NVWA) wel vrijuit? De Belgische minister Ducarme vindt van niet.

Wanneer was vergiftiging bekend bij toezichthouder?

Het is bekend dat de NVWA op 19 juni 2017 formeel vragen kreeg van de Belgische collega toezichthouder (FAVV) over Chickfriend en haar toeleverancier. Pas op 7 juli 2017 heeft de NVWA een inspectie uitgevoerd bij Chickfriend. Daaruit bleek dat het in Nederland niet toegelaten fipronil werd gebruikt. De NVWA had in medio juni 2016 dus duidelijke aanwijzingen en op 7 juli 207 zelfs bewijs dat bij de behandeling door Chickfriend eht verboden en giftige fipronil werd gebruikt. Toch duurde het tot eind juli 2017 voordat door de NVWA actie werd ondernomen en het publiek werd geïnformeerd.

Uit een memo van 22 juli 2017 van de NVWA zelf blijkt dat de NVWA al in november 2016 was getipt over het gebruik van fipronil bij de bestrijding van bloedluis bij kippen. Toen werd echter geconcludeerd dat er geen reden was voor ingrijpen.

Daarmee rijst de vraag of de NVWA wel juist heeft gehandeld. Als de NVWA sneller had ingegrepen dan hadden de eieren en kippen van Nederlandse pluimveehouders geen vergiftiging met fipronil opgelopen en was er geen of veel minder schade geweest.

Wanneer is een toezichthouder aansprakelijk?

Deze vraag is voor de financiële sector beantwoord door de Hoge Raad in de zogenaamde “Vie d’Or”-zaak met diverse uitspraken van de Hoge Raad in tussen 2004 en 2006. In die kwestie was een levensverzekeringmaatschappij failliet gegaan waarbij de polishouders gedupeerd werden. Zij spraken de betrokken accountants maar ook de toezichthouder de Verzekeringskamer aan. Daarbij oordeelde de Hoge Raad dat een toezichthouder aansprakelijk is als deze niet heeft gehandeld als van een redelijk handelend toezichthouder mocht worden verwacht. De Hoge Raad vond dat in dat geval de toezichthouder te laat en niet ingrijpend genoeg had ingegrepen bij de levensverzekeringsmaatschappij. De toezichthouder (Verzekeringskamer) was hoofdelijk aansprakelijk voor de schade van de polishouders.

De “Vie d’Or”-kwestie kan natuurlijk niet een-op-een worden vergeleken met de “fipronil”-kwestie. Een belangrijk verschil is dat bij de Vie d’Or kwestie de toezichthouder van financieel toezicht hield op consumentenbelangen en die belangen werden geschaad. Daarbij geldt dan op grond van de wet en uitspraken van rechters een bijzondere zorgplicht. De vraag is of die bijzondere zorgplicht ook geldt bij het toezicht door de NVWA. Ook is de vraag of de NVWA alleen opkomt voor de belangen van consumenten of ook voor de belangen van de pluimveerhouders. Het NVWA heeft als wettelijke taak het toezicht op onder andere de Warenwet (eieren) ten behoeve van met name consumenten maar ook op de Wet dieren en de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden.

Onderzoek procedure

Een gespecialiseerd team van A&S advocaten onderzoekt op dit moment de mogelijkheden van een procedure tegen de NVWA (de Staat) voor een aantal van haar klanten. A&S heeft ervaring met groepsprocedures tegen de Staat op landbouwgebied, zoals de procedure tot buitenwerking stelling van Regeling fostaatreductie (zie ECLI:NL:RBDHA:2017:4633)

Belangstellenden kunnen zich melden bij: mr P.H.N. (Piet-Hein) van Spanje (pvspanje@aens.nl), mr B. (Benno) Nijman of mr J. (Jacoline) Kroon van A&S advocaten.

Piet-Hein van Spanje

Auteur: Piet-Hein van Spanje

E-mail: pvspanje@aens.n

Praktijk
Piet-Hein is breed georiënteerd en gespecialiseerd in het ondernemingsrecht en vastgoedrecht, en zowel in het civielrecht als het bestuursrecht. Hij is juridisch adviseur voor ondernemingen in de agribusiness en bioscience. Ook is Piet-Hein een geroutineerd procesadvocaat. Hij is auteur van het veel geraadpleegde artikel over beslag op varkensrechten en is advocaat voor pluimveehouders in de Fipronil-affaire. Piet-Hein heeft ook altijd al affiniteit gehad met vastgoed kwesties, zoals koopgeschillen en bouwrechtzaken. De laatste tijd houdt Piet-Hein zich ook veel bezig met vraagstukken en zaken over de energietransitie, duurzame energie en meer specifiek, de aanleg van zonneparken. Piet-Hein is vaardig in het maken van uiteenlopende contracten,

Loopbaan
Piet-Hein studeerde rechten aan de Universiteit Utrecht. Hij startte zijn loopbaan in 1994 bij A&S Advocaten, waar hij sinds 2007 een van de vennoten is.

Persoonlijk
“De ondernemende kant van mijn werk heeft mij van meet af aan getrokken: ik voel me zowel advocaat als ondernemer. Ondernemers stellen de meest uiteenlopende vragen en hun situaties en persoonlijkheden verschillen sterk. Dat maakt het interessant en tot een uitdaging om in die complexe, dynamische omgeving het verschil te maken. In mijn vrije tijd golf, fiets en zwem ik. Ook kook en tuinier ik graag. Regelmatig ben ik in de sportschool te vinden en doe ik pilates om mijn rug soepel en sterk te houden. Verder ben ik geïnteresseerd in alles wat te maken heeft met geschiedenis en aardrijkskunde”.
Zijn ervaring als advocaat zet Piet-Hein veelvuldig in als voorzitter of secretaris van verschillende grotere en kleinere profit en non-profitorganisaties, waarin hij “good governance’ nastreeft en werkt aan een gedegen juridische structuur.

Nevenactiviteiten

  • secretaris Wagenings Ondernemers Contact (WOC)
  • voorzitter raad van toezicht en commissarissen Kinderopvang Wageningen
  • bestuurslid Ondernemersvereniging Business- en Sciencepark Wageningen
  • secretaris Golfbaan Heelsum (tot 2015)
  • voorzitter Vereniging Vastgoed-Juristen (tot 2011)
  • lid vereniging voor Bouwrecht
  • lid vereniging Bouwrechtadvocaten
  • bewerker tijdschrift Rechtspraak Vastgoedrecht (Kluwer)