De vaststellings-overeenkomst

In het recht wordt regelmatig gewerkt met een vaststellingsovereenkomst. Dit is meestal een sluitstuk van een traject waarin tussen mensen onder begeleiding van een deskundige(n) is onderhandeld over de verdeling van vermogen en andere (financiële) verplichtingen. Als de afspraken schriftelijk worden vast gelegd met een vaststellingsovereenkomst dan zijn de mogelijkheden om deze later aan te tasten beperkt. Afspraken in een vaststellingsovereenkomst zijn in beginsel bedoeld om een einde te maken aan het onderwerp waarover bij partijen onenigheid en/of onzekerheid bestaat.

Wat is een vaststellingsovereenkomst?

Een vaststellingsovereenkomst is een overeenkomst die gericht is op het beëindigen of het voorkomen van een onzekerheid of een geschil. Hierbij wordt vereist dat degenen die een dergelijke overeenkomst sluiten niet bereid zijn om elkaars standpunt als juist te accepteren dan wel onzeker zijn over elkaars standpunten. Toch willen zij definitief de kwestie oplossen ingegeven door tijdsdruk of de wens om daadwerkelijk tot een oplossing te komen. Met het oog hierop stemmen zij in met een gezamenlijk besluit over dat standpunt. Dit wordt in een vaststellingsovereenkomst opgenomen. Hierdoor is men gebonden aan de afspraken. De regeling van de vaststellingsovereenkomst is vastgelegd in boek 7 van het Burgerlijk Wetboek in de artikelen 900 tot en met 905.

Hoe wordt vastgesteld dat er sprake is van een vaststellingsovereenkomst?

Dit is afhankelijk van de uitleg van de overeenkomst en wordt beoordeeld aan de hand van de bedoeling van partijen en of deze bedoeling over en weer helder was. De bedoeling is leidend. In de overeenkomst wordt het onderwerp waarover onzekerheid en/of een geschil en de wijze waarop partijen omgaan met het onderwerp dat hen verdeeld houdt vastgelegd. In de meeste overeenkomsten wordt een finaal kwijtingsbeding opgenomen zodat men na uitvoering van de vaststellingsovereenkomst niets meer aan elkaar is verschuldigd. Als aan de overeenkomst op deze wijze inhoud wordt gegeven wordt er inzicht geboden in de bedoeling van partijen.

Is het mogelijk om een vaststellingsovereenkomst aan te tasten?

Als een vaststellingsovereenkomst voldoet aan de wettelijke vereisten zijn de mogelijkheden om deze later open te breken (zeer) beperkt. De kernvereisten zijn kort gezegd. Het gaat om een beëindiging of het voorkomen van onzekerheid of een geschil op het gebied van het vermogensrecht of overige (financiële) verplichtingen. Partijen nemen willens en wetens het risico dat de rechtsverhouding later anders blijkt te liggen dan zij bij de vaststelling zijn overeengekomen. De Hoge Raad heeft op 15 november 1985 (vindplaats: ECLI:NL:HR:1985:AC4400) bepaald dat de rechter terughoudend moet zijn met het vernietigen van een vaststellingsovereenkomst. Het gaat er dan om dat vernietiging niet mogelijk is als het gaat om dwaling over hetgeen waarover bij het tot stand komen van de vaststellingsovereenkomst werd getwist en of waar toen onzekerheid over bestond. Vernietiging op grond van dwaling zou mogelijk kunnen zijn als bij het vastleggen van de vaststellingsovereenkomst als zeker ten grondslag hebben gelegd terwijl dat niet zo blijkt te zijn.

Tip

Het is aan te bevelen om de verschillende standpunten en omstandigheden waaruit de bedoeling blijkt zorgvuldig te onderscheiden in de considerans. Dit voorkomt discussie achteraf.

Wilma de Jongh

Auteur: Wilma de Jongh

E-mail: wdejongh@aens.nl

Praktijk
In de rechtspraktijk van Wilma de Jongh staat de mens centraal. Zij richt zich met name op (complexe) echtscheidingen en conflictsituaties tussen vennoten. Ondernemers in de agrarische sector, MKB-bedrijfsleven en Vastgoed staat Wilma bij met persoonlijk juridisch advies, in veel gevallen als mediator. Volgens Wilma gaat het bij personen- en familierecht vooral om datgene wat de mens achter het conflict beweegt. Door goed te luisteren en de persoonlijke situatie goed te doorgronden, door zich te verplaatsen in de agrariër of de ondernemer, kennen mediation-trajecten, maar ook rechtszaken meestal de best mogelijke uitkomst voor haar cliënt.

Loopbaan
Na de afronding van haar studie (1989) aan de universiteit van Wageningen, was Wilma de Jongh adviseur bij LTO voor bedrijfsovernames, het aangaan van huwelijkse voorwaarden en personenvennootschappen. Hier ontstond haar cijfermatige kennis van het agrarische bedrijf en boekhoudkundige kennis. Sinds het voltooien van haar rechtenstudie (2003) is Wilma werkzaam als advocaat en mediator bij A&S Advocaten. In 2015 rondde zij de driejarige opleiding Professionele communicatie af en in 2017 voltooide zij de tweejarige TA-masterclass bij Phoenix Utrecht. Door permanente opleiding verdiept zij zich als professional, om het ‘mens-zijn’ en het professioneel handelen verder met elkaar te verbinden. Wilma de Jongh is als MfN-registermediator verbonden aan de rechtbank Gelderland en het Hof Arnhem-Leeuwarden.

Persoonlijk
Wilma de Jongh is geboren en getogen op een boerderij in de Betuwe. Daar ontstond haar passie voor natuur, haar affiniteit met het boerenleven en bewondering voor mensen met een realistische kijk op het leven en een hard-werken-mentaliteit. Regelmatig maakt Wilma haar hoofd leeg op de fiets of in de sportschool. Haar inspiratie vindt zij daarnaast in lezen, korte stedenreisjes en moderne kunst.

Nevenactiviteiten
Wilma zet haar professionele ervaring in communicatie in als ‘taalmaatje’ voor het landelijk opererende Gilde Samenspraak. In die rol ondersteunt zij hoger opgeleide expats met de Nederlandse taal en cultuur.

Publicaties

  • “Mediation en ouderschapsplan”, tijdschrift Familie- en Jeugdrecht, april 2005 te samen geschreven met prof. Dr. K. de Hoog, bijzonder hoogleraar gezinssociologie en gezinsbeleid, Wageningen Universiteit.
  • “Tussen partners”, gezamenlijke juridische keuzen tijdens scheiding gebaseerd op gezinsenquête te NIBUD voor de Nederlandse Gezinsraad (NGR), Den Haag