Rechtbank oordelingsbevoegd bij arbitrageovereenkomst?

Inleiding

Is de rechtbank bevoegd om te oordelen over een geschil als partijen eerder een arbitrageovereenkomst hebben gesloten? In een uitspraak van 1 oktober 2018 van de rechtbank Midden-Nederland komt deze vraag aan de orde (ECLI:NL:RBMNE:2018:5855).

Het geschil

Partijen hebben een affectieve relatie met elkaar gehad. Zij hebben samengewoond in een woning die eigendom is van de man. In dit kader hebben zij een samenlevingsovereenkomst gesloten, waarin is vastgelegd dat de vrouw ter financiering van de verbouwing van de woning € 60.000,– heeft ingebracht, waardoor zij gedurende de looptijd van de overeenkomst een niet-opeisbare vordering heeft op de man. In de samenlevingsovereenkomst is tevens een arbitragebeding opgenomen.

De vrouw heeft bij de rechter veroordeling van de man tot betaling van € 53.000,– gevorderd, zijnde het volgens haar nog resterende door de man aan haar verschuldigde bedrag. De man is van oordeel dat de rechtbank onbevoegd is te oordelen over dit geschil, omdat partijen een arbitragebeding zijn overeengekomen.

Oordeel rechtbank

De rechtbank merkt allereerst het volgende op. De wet bepaalt dat een tussen partijen als gevolg van de overeenkomst geldende regel niet van toepassing is, voor zover dit in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn (artikel 6:248 lid 2 BW). Dit kan ook meebrengen dat een arbitragebeding in een samenlevingsovereenkomst buiten toepassing moet blijven. Dit is afhankelijk van de omstandigheden van het geval.

In deze zaak staat vast dat het voeren van een arbitrageprocedure voor de vrouw financieel niet haalbaar is. Zij heeft niet het geld om een dergelijke procedure te financieren. In deze zaak zou de vrouw minimaal € 10.000,– in depot moeten storten bij het Nederlands Arbitrage Instituut. Bij de rechtbank daarentegen procedeert de vrouw op basis van gesubsidieerde rechtsbijstand (toevoeging) waardoor haar (voorlopige) eigen aandeel in de kosten relatief gering is.

Gelet hierop is de rechtbank het met de vrouw eens dat zij onder die omstandigheden geen effectieve toegang heeft tot een onafhankelijke en onpartijdige rechter, welk recht is vastgelegd in artikel 6 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Het beroep van de man op het arbitragebeding is daarom naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar. De slotsom is dat de rechtbank bevoegd is.

Wenk

Een interessante uitspraak, en niet alleen voor het familierecht. In bijvoorbeeld de agrarische praktijk komen in maatschapscontracten regelmatig arbitragebedingen voor.

Dergelijke arbitrageprocedures zijn vaak erg kostbaar. Mocht een partij hiertoe niet de financiële middelen hebben, dan zou in zo’n geval bepleit kunnen worden dat de rechter bevoegd is op grond van de redelijkheid en billijkheid.

Femke Hilderink

Auteur: Femke Hilderink

Email: fhilderink@aens.nl

Praktijkgebieden
Personen- en familierecht, echtscheidingsmediation, erfrecht

Loopbaan
Femke Hilderink studeerde af in Groningen in het Nederlands Recht met als hoofdrichting Bedrijfsrecht. Sinds haar afstuderen in 2003 werkt Femke als advocaat bij A&S Advocaten, waar zij zich specialiseerde in het familierecht. In dit kader rondde zij in 2009 de juridische specialisatieopleiding van de vereniging van Familierecht Advocaten Scheidingsmediators (de vFAS) af, waarmee zij haar specialisatie verdiepte in onder andere alimentatie, verdeling huwelijksgemeenschap, afwikkeling huwelijkse voorwaarden, en kinderen en scheiding. Aansluitend volgde zij de mediationopleidingen van de vFAS, waarna zij ook als echtscheidingsmediator werkzaam is. Femke staat particulieren en ondernemers bij met een accent op agrarische ondernemers.

Persoonlijk
“Het familierecht heeft mijn speciale aandacht gekregen vanwege de veelzijdigheid. De combinatie van de juridische vraag en de persoonlijke kant van mensen en hun levens spreekt mij aan. Elke zaak is weer anders. Mijn kracht zit in juridische zorgvuldigheid en betrokkenheid bij de cliënt. Het geeft mij voldoening om cliënten bij te staan bij het regelen van de gevolgen van een scheiding, waarna ze weer verder kunnen met hun leven. In mijn vrije tijd lees ik graag een goed boek, en geniet ik van het Gelderse landschap.”

Nevenactiviteiten
Lid van de vereniging van Familierecht Advocaten Scheidingsmediators  (de vFAS, www.vfas.nl en www.verder-online.nl).

Blogartikelen geschreven door mr F.C. (Femke) Hilderink